Een van de belangrijkste keuzes op de middelbare school is het kiezen van een profiel. Op de HAVO en het VWO kies je meestal aan het einde van de derde klas een profiel waarmee je in de bovenbouw verdergaat. Deze keuze bepaalt welke vakken je krijgt en kan invloed hebben op de vervolgopleidingen die je later kunt kiezen.

Maar welk profiel past bij jou? En wat is precies het verschil tussen de profielen? In dit artikel leggen we het stap voor stap uit.

Welke profielen kun je kiezen?

Op de HAVO en het VWO zijn er vier verschillende profielen:

1. Natuur en Techniek (N&T)
2. Natuur en Gezondheid (N&G)
3. Economie en Maatschappij (E&M)
4. Cultuur en Maatschappij (C&M)

Elk profiel heeft een eigen combinatie van vakken. Sommige profielen zijn vooral gericht op exacte vakken, terwijl andere meer aansluiten bij economie, talen, maatschappij of cultuur.

1. Natuur en Techniek (N&T)

Het profiel Natuur en Techniek is vooral gericht op exacte vakken en techniek.

Bij dit profiel krijg je onder andere te maken met:

• Wiskunde B
• Natuurkunde
• Scheikunde

Op het VWO is N&T bijvoorbeeld een veelgekozen profiel voor leerlingen die later iets met techniek, natuurwetenschappen of een exacte studie willen doen.

Dit profiel past goed bij je als je:

• Wiskunde leuk vindt
• Goed bent in logisch nadenken
• Interesse hebt in natuurkunde en scheikunde
• Het leuk vindt om problemen op te lossen
• Misschien later een technische opleiding wilt doen

Denk bijvoorbeeld aan opleidingen zoals werktuigbouwkunde, technische natuurkunde, informatica of andere technische studies.

Is N&T moeilijk?

N&T staat bekend als een pittig profiel, vooral omdat je veel met wiskunde en andere exacte vakken bezig bent. Dat betekent echter niet dat je het niet kunt kiezen als je niet overal een 9 voor staat.

Belangrijker is dat je bereid bent om regelmatig te oefenen. Vooral bij wiskunde, natuurkunde en scheikunde helpt veel oefenen om beter te worden.

2. Natuur en Gezondheid (N&G)

Natuur en Gezondheid richt zich vooral op biologie, scheikunde en de medische en biologische kant van de natuurwetenschappen.

Vakken die bij dit profiel horen zijn onder andere:

• Biologie
• Scheikunde
• Wiskunde

N&G past bijvoorbeeld goed bij leerlingen die interesse hebben in:

• Het menselijk lichaam
• Gezondheid
• Biologie
• Scheikunde
• Dieren en planten
• De medische wereld

Later kun je bijvoorbeeld denken aan opleidingen in de richting van biologie, gezondheidswetenschappen, voeding, fysiotherapie of andere opleidingen binnen de zorg en biomedische wetenschappen.

Wil je later een specifieke opleiding doen, bijvoorbeeld geneeskunde? Controleer dan altijd vooraf welke vakken daarvoor nodig zijn. Sommige opleidingen stellen specifieke eisen aan je profiel en vakkenpakket.

3. Economie en Maatschappij (E&M)

Economie en Maatschappij is gericht op economie, maatschappij en wiskunde.

Bij dit profiel krijg je onder andere economie en wiskunde. Vaak kun je daarnaast kiezen uit vakken zoals geschiedenis, aardrijkskunde of een tweede vreemde taal, afhankelijk van de mogelijkheden op jouw school.

E&M kan goed passen als je geïnteresseerd bent in:

• Economie
• Bedrijven
• Geld
• Handel
• Politiek en maatschappij
• Geschiedenis
• Wiskunde

Mogelijke vervolgopleidingen zijn bijvoorbeeld bedrijfskunde, economie, rechten, marketing, communicatie en verschillende opleidingen binnen het bedrijfsleven.

E&M is ook een interessant profiel als je later misschien ondernemer wilt worden.

4. Cultuur en Maatschappij (C&M)

Cultuur en Maatschappij richt zich vooral op talen, cultuur, geschiedenis en maatschappelijke onderwerpen.

Dit profiel past goed bij leerlingen die bijvoorbeeld interesse hebben in:

• Talen
• Geschiedenis
• Kunst en cultuur
• Maatschappij
• Communicatie
• Mensen en gedrag

Welke vakken precies bij C&M horen, kan per school verschillen. Vaak krijg je bijvoorbeeld geschiedenis en een of meerdere talen en kies je daarnaast bepaalde profielkeuzevakken.

Vervolgopleidingen kunnen bijvoorbeeld liggen in de richting van communicatie, journalistiek, talen, geschiedenis, kunst, onderwijs of andere maatschappelijke en culturele opleidingen.

Welk profiel is het beste?

Er bestaat geen profiel dat voor iedereen het beste is.

Het beste profiel is het profiel dat aansluit bij jouw interesses, sterke punten en plannen voor later.

Vind je wiskunde, natuurkunde en techniek geweldig? Dan kan N&T interessant zijn.

Vind je biologie en het menselijk lichaam interessant? Kijk dan bijvoorbeeld naar N&G.

Ben je geïnteresseerd in economie, bedrijven en maatschappij? Dan kan E&M goed passen.

Houd je vooral van talen, geschiedenis en cultuur? Dan is C&M misschien een goede keuze.

Maar probeer niet alleen naar je favoriete vak te kijken. Kijk ook naar de combinatie van vakken.

Kijk naar je cijfers

Je cijfers kunnen helpen bij het maken van je keuze.

Heb je bijvoorbeeld goede cijfers voor wiskunde en natuurkunde en vind je deze vakken leuk? Dan is N&T misschien interessant.

Ben je juist goed in economie en geschiedenis? Dan zou E&M beter kunnen passen.

Maar let op: je cijfers zijn niet het enige dat telt.

Een vak waarin je nu een 6 staat, kan alsnog een vak zijn dat je leuk vindt en waarin je later beter kunt worden. Andersom kan een vak waarin je een hoog cijfer haalt misschien helemaal niet bij je interesses passen.

Vraag jezelf daarom af:

Welke vakken vind ik leuk?

Welke vakken gaan mij gemakkelijk af?

Welke vakken wil ik later misschien gebruiken?

Denk ook aan je vervolgopleiding

Een van de belangrijkste dingen om te onderzoeken voordat je een profiel kiest, is wat je later misschien wilt studeren.

Je hoeft op je vijftiende of zestiende natuurlijk nog niet precies te weten wat je later wilt worden. Dat is helemaal normaal.

Maar misschien heb je al een richting in gedachten.

Wil je bijvoorbeeld iets met techniek doen? Kijk dan welke profielen en vakken daarvoor handig of noodzakelijk zijn.

Wil je misschien iets medisch doen? Controleer dan welke vakken bepaalde opleidingen vragen.

Wil je economie studeren? Kijk dan welke profielen daar goed op aansluiten.

Door dit vooraf te onderzoeken voorkom je dat je later bepaalde mogelijkheden mist.

Je profiel bepaalt niet je hele toekomst

Veel leerlingen denken dat je met één profiel alleen maar bepaalde beroepen kunt kiezen. Dat is niet helemaal waar.

Er zijn veel opleidingen waarvoor meerdere profielen geschikt zijn. Bovendien kun je soms extra vakken volgen of bepaalde ontbrekende vakken op een andere manier behalen.

Toch is het verstandig om goed na te denken over je profielkeuze. Sommige opleidingen hebben namelijk specifieke toelatingseisen.

Kijk daarom niet alleen naar wat je nu leuk vindt, maar ook naar de mogelijkheden die je met een profiel openhoudt.

Vraag advies aan je school

Je hoeft deze keuze niet helemaal alleen te maken.

Praat bijvoorbeeld met:

• Je mentor
• Je decaan
• Je ouders
• Docenten
• Oudere leerlingen
• Studenten

Een docent wiskunde kan bijvoorbeeld goed uitleggen wat je kunt verwachten van wiskunde B. Een biologiedocent kan je meer vertellen over de hoeveelheid leerstof bij biologie.

De decaan kan je helpen om te kijken welke profielen aansluiten bij bepaalde vervolgopleidingen.

Kijk verder dan alleen je favoriete vak

Een veelgemaakte fout is om een profiel te kiezen omdat er één vak in zit dat je heel leuk vindt.

Stel dat je biologie geweldig vindt. Dan lijkt N&G misschien automatisch de beste keuze. Maar kijk ook naar de andere vakken binnen het profiel.

Je krijgt namelijk niet alleen je favoriete vak. Je moet de hele combinatie van vakken interessant en haalbaar vinden.

Hetzelfde geldt voor N&T, E&M en C&M.

Maak een lijstje met voor- en nadelen

Twijfel je tussen twee profielen? Maak dan een simpel lijstje.

Bijvoorbeeld:

Profiel A

Voordelen:

• Ik vind de vakken interessant
• Het sluit aan bij mijn mogelijke vervolgopleiding
• Ik ben goed in de meeste vakken

Nadelen:

• Er zit een vak bij dat ik moeilijk vind
• Ik moet waarschijnlijk veel oefenen

Profiel B

Voordelen:

• Ik vind de meeste vakken leuk
• De vakken passen goed bij mijn interesses

Nadelen:

• Een aantal opleidingen die ik interessant vind, worden moeilijker bereikbaar

Zo krijg je een beter beeld van je opties.

Wat als je nog helemaal niet weet wat je later wilt doen?

Geen probleem.

Veel leerlingen weten in de derde klas nog niet welke opleiding of baan ze later willen. Je hoeft dus niet nu al je hele toekomst uit te stippelen.

Kijk in dat geval vooral naar:

• Welke vakken je leuk vindt
• Waar je goed in bent
• Welke vakken je bereid bent om extra voor te oefenen
• Welke mogelijkheden je met ieder profiel openhoudt

Als je nog twijfelt, kan het verstandig zijn om te kijken welk profiel de meeste opleidingen openhoudt die jij interessant vindt.

HAVO of VWO: maakt dat verschil?

De vier profielen bestaan zowel op de HAVO als op het VWO. De precieze vakken en eisen kunnen echter verschillen.

Ook het niveau en de hoeveelheid leerstof kunnen verschillen.

Op de HAVO ligt de nadruk over het algemeen meer op toepassing en praktische vaardigheden. Op het VWO wordt vaak meer nadruk gelegd op theoretische en academische vaardigheden.

Dat betekent niet dat het ene profiel op de HAVO of het VWO automatisch beter is. Het gaat er vooral om welk niveau en welke richting bij jou passen.

Begin op tijd met nadenken

Wacht niet tot het laatste moment met je profielkeuze.

Begin bijvoorbeeld al aan het begin van de derde klas met nadenken over je mogelijkheden. Kijk welke vakken je interessant vindt en onderzoek welke vervolgopleidingen daarbij aansluiten.

Je hoeft nog geen definitieve keuze te maken. Het doel is vooral dat je weet wat je opties zijn.

Gebruik schooloefeningen.com om je vakken te oefenen

Twijfel je bijvoorbeeld of een bepaald vak goed bij je past? Dan kan het helpen om alvast extra met dat vak te oefenen.

Op schooloefeningen.com kun je verschillende schoolvakken en onderwerpen oefenen. Zo kun je ontdekken welke onderwerpen je leuk vindt en welke vakken je misschien wat lastiger vindt.

Extra oefenen is bovendien een goede manier om je voor te bereiden op de bovenbouw.

Conclusie

Een profiel kiezen op de HAVO of het VWO is een belangrijke beslissing, maar je hoeft er niet onnodig veel stress over te hebben.

De vier profielen zijn Natuur en Techniek, Natuur en Gezondheid, Economie en Maatschappij en Cultuur en Maatschappij. Elk profiel heeft zijn eigen combinatie van vakken en sluit aan bij verschillende interesses en vervolgopleidingen.

Kijk bij je keuze daarom niet alleen naar je cijfers. Denk vooral na over wat je interessant vindt, waar je goed in bent en wat je later misschien wilt studeren.

En het allerbelangrijkste: je hoeft op de middelbare school nog niet precies te weten wat je later wilt worden. Neem de tijd om je mogelijkheden te onderzoeken, vraag advies en kies uiteindelijk het profiel dat het beste bij jou past.